تبلیغات
*** ** میانا ادبیاتی *** ** - 84 - "پاییز قوشولار" دوزدور یوخسا "پاییز قوشلاری" ؟

84 - "پاییز قوشولار" دوزدور یوخسا "پاییز قوشلاری" ؟

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:شنبه 14 آذر 1394-12:07 ق.ظ

در انجمن ادبی تاریخ 12-9-94 بحثی بر سر مساله زیر مطرح شد که لازم دونستم مطلبی آماده کنم.
"پاییز قوشولار" دوزدور یوخسا "پاییز قوشلاری" ؟
در زبان ترکی 2 ترکیب برای ساخت مضا و مضاف الیه وجود دارد.
1. حالت معین که در این حالت اسم اول پسوند اضافه و اسم دوم پسوند ملکی سوم شخص میگیرد.

کتابش: کیتابی kitabı
کیفش: کیفی kifi
ماشینش: ماشینی maşını
پرنده اش: قوشو quşu

محمدین کیتابی: کتاب محمد
ائلبانین کیفی: کیف ائلبان
نویدین ماشینی: ماشین نوید
اونون قوشو: پرنده ی او
لازم به ذکر است در حالت معین یک ارتباط شخص ملکی یا تخصیصی بین اسم اول و اسم دوم وجود دارد.
2. حالت نامعین
مانند حالت بالاست با این تفاوت که اسم اول پسوند اضافه نمی گیرد

قاشیغی qaşığı: قاشقش
دیلی dili: زبانش
چاغی çağı: زمانش
آری سی arısı: زنبورش


چای قاشیغی: قاشق چای خوری
تورک دیلی: زبان ترکی
آخشام چاغی: زمان عصر
بال آری سی: زنبور عسل

در حالت نامعین رابطه ملکی بین اسم اول و اسم دوم وجود ندارد بلکه رابطه تخصیصی بوده و اسم اول نوع اسم دوم را نشان می دهد به همین دلیل با این حالت کلمات مرکب زیادی ساخته شده است:

آیاق قابی: کفش
آنا دیلی: زبان مادری
دوغوم گونو: روز تولد
اوشاق جورابی: جوراب بچه گانه 
...
جمع بستن اینها:
همونطور که دیدین پسوند اسم دوم همون پسوند ملکی سوم شخص مفرد بود:
قاشیغی qaşığı: قاشقش
دیلی dili: زبانش
حالا اگه بخایم بگیم
 
قاشقشان: قاشیق لاری
دیل لری: زبانشان
یعنی پسوند ملکی سوم شخص جمع رو میگیره:

چای قاشیق لاری: قاشق های چای خوری
تورک دیللری: زبان های ترکی
درس کیتاب لاری: کتاب های درسی

یعنی این ها غلطه:
چای قاشیغی لار❌
تورک دیلی لر❌
دوغوم گونولر❌

پاییز قوشلاری✅
پاییز قوشولار❌

البته لازم به ذکر است که کلماتی که دیگر مفهوم مضاف و مضاف الیه خود را از دست داده و به شکل یک کلمه مرکب مستقل در امده اند با پسوند جمع بسته می شوند و دیگر با پسوند ملکی سوم شخص جمع (لاری/لری) جمع بسته نمی شوند.

آیاق‌قابی‌لار: کفش ها (آیاق قاب‌لاری: یانلیش)

هازیرلایان: حسین ساعدی



نوع مطلب : دیل‌بیلگی 

داغ کن - کلوب دات کام
باخیش‌لار() 
یونس
شنبه 14 آذر 1394 10:30 ب.ظ
چوخ گوزل
سودیم یازیلاروزی


یاشیاسوز
پاسخ حسین ساعدی :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.




Admin Logo
themebox Logo